[Luận văn 2023] Pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển từ thực tiễn ở Việt Nam – ThS. Lê Ngọc Quỳnh

[Luận văn 2023] Pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển từ thực tiễn ở Việt Nam – ThS. Lê Ngọc Quỳnh

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Tại Việt nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu về thể chế, chính sách, pháp luật về kiểm soát ô nhiễm, quản lý, BVMTB có thể kể đến như:

– Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Phan Thị Thu Thủy “Pháp luật kiểm soát ô nhiễm môi trường biển do nước thải công nghiệp ở Việt Nam hiện nay” (năm 2022).

– Luận án tiến sĩ của Lưu Ngọc Tố Tâm năm 2012 về “Kiểm soát ô nhiễm môi trường biển trong hoạt động hàng hải ở Việt Nam”.

– Luận văn thạc sĩ của Vũ Cao Vinh năm 2019 về “Pháp luật kiểm soát ô nhiễm môi trường biển trong hoạt động nhận chìm ở biển tại Việt Nam”.

– Luận văn Thạc sĩ Luật học Hoàng Thị Ái Quỳnh (2018) “Pháp luật về kiểm soát ô nhiễm biển từ thực tiễn thi hành ở tỉnh Quảng Ninh”, Trường Đại học Luật Hà Nội.

– Luận văn Thạc sĩ Khoa học luật của Nguyễn Thu Hà (2002), “Pháp luật về phòng ngừa, khắc phục ô nhiễm môi trường biển do hoạt động và tai nạn của tàu biển gây ra ở Việt Nam”, Đại học Quốc gia Hà Nội.

– Vũ Thị Duyên Thủy, Phạm Thị Mai Trang (2017), “Đánh giá thực trạng các quy định pháp luật Việt Nam về nhận chìm ở biển”, Trường Đại học Luật, Đại học Huế.

– Bài viết của ThS. Nguyễn Thu Hà, Báo Nhà nước và Pháp luật, số 5/2004 về “Pháp luật về phòng ngừa, khắc phục ô nhiễm môi trường biển từ tàu biển ở Việt Nam”.

– ThS.NCS.GV. Hà Thanh Hòa (2018) Nghiên cứu lập pháp số 12 (364)- tháng 6/2018 “Phòng ngừa và khắc phục ô nhiễm môi trường biển từ việc thực hiện quyền tự do hàng hải của tàu thuyền nước ngoài trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam”.

– Bài viết của PGS.TS Lê Mai Thanh, Báo Nhà nước và Pháp luật, số 8/2019 về “Thực thi các điều ước quốc tế trong kiểm soát ô nhiễm môi trường biển ở Việt Nam”.

– Bài viết của Luật sư Lê Văn Hợp- Nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Tài nguyên và Môi trường (2022), “Tội phạm môi trường và các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường”, Tạp chí điện tử Luật sư Việt Nam.

Ngoài các công trình nghiên cứu về kiểm soát ô nhiễm môi trường của các tác giả trong nước, học viên có tìm hiểu thêm một số những bài viết, công trình nghiên cứu của một số tác giả, tạp chí nước ngoài:

– Houqun Xing, Xingguo Cao, Zixiu Su (2022), “The rule of law for marine environmental governance in maritime transport: China’s experience”, School of Law, Dalian Maritime University, Dalian, China. Bài viết thống kê những thiệt hại về ô nhiễm môi trường do hoạt động vận tải biển tại Trung Quốc; tóm tắt về mô hình pháp quyền của Trung Quốc đối với quản lý, kiểm soát ô nhiễm môi trường biển; phân tích mối quan hệ giữa pháp luật Trung Quốc và pháp luật quốc tế.

– Andrew Macintosh, Amelia Simpson, Teresa Neeman, Kirilly Dickson (2020), “Plastic bag bans: Lessons from the Australian Capital Territory”, Resources, Conservation and Recycling, Volume 154, March 2020, 104638. Bài viết này trình bày kết quả của một nghiên cứu về tác động của lệnh cấm túi nhựa sử dụng một lần được đưa ra ở Lãnh thổ Thủ đô Úc vào năm 2011. Trong thời gian nghiên cứu kéo dài gần bảy năm, từ năm 2011 đến năm 2018, lệnh cấm đã làm giảm mức tiêu thụ túi nhựa polyetylen thông thường sử dụng một lần khoảng 2600 tấn, mức giảm này phần lớn được bù đắp bằng sự gia tăng tiêu thụ các loại túi khác.

– Judith Schäli (2022), “The Protection of the Marine Environment from Land-based Sources of Plastic Pollution in International Law”, The Mitigation of Marine Plastic Pollution in International Law, p.107-377. Bài viết phân tích về các yếu tố gây ô nhiễm môi trường biển trong đó xác định các nguồn trên đất liền là nguyên nhân chính gây ô nhiễm. Tác giả đã đưa ra ví dụ về một số quốc gia ban hành các biện pháp ngăn ngừa và loại bỏ ô nhiễm nhựa biển trong việc thực hiện các nghĩa vụ chung của các quốc gia khi tham gia các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường biển.

– Peter Manyara, Karen Raubenheimer & Zaynab Sadan (2022), “Legal and Policy Frameworks to Address Marine Litter Through Improved Livelihoods”, The African Marine Litter Outlook pp 137–197. Bài viết nói về khung pháp lý và chính sách để giải quyết rác thải biển thông qua cải thiện sinh kế đối với các nước ở Châu Phi. Việc thu gom chai nhựa tại đây cũng đạt được những thành tựu lớn giúp  kiểm soát  ô nhiễm môi trường, tuy nhiên còn một số lượng không nhỏ rác nhựa không thể tái chế và thiếu công cụ để tái chế và thu hồi chất thải là nguyên nhân chính dẫn đến dịch vụ xử lý chất thải kém ở Châu 8 Phi, điều đó ảnh hưởng đến sinh kế của nhiều ngư dân. Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra những đề xuất hoàn thiện khung pháp lý và chính sách nhằm quản lý chất thải nhựa, quy định về trách nhiệm của nhà sản xuất các sản phẩm nhựa.

– Yan Xiaolu (2011), “The International Legal Framework for Prevention of Vessel-source Pollution and Its Implementation in Chinese Legislation”, Master’s Programme in Maritime Law, Faculty of Law, Lund University. Luận văn thạc sĩ tập trung vào khuôn khổ pháp lý quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm từ nguồn tàu thuyền và việc thực hiện nó trong pháp luật Trung Quốc. Trước hết, tác giả nêu khái quát những nguồn ô nhiễm biển như nguồn ô nhiễm từ đất liền, nguồn ô nhiễm từ các hoạt động dưới đáy biển, ô nhiễm khí quyển, ô nhiễm từ tàu thuyền (tai nạn, hoạt động xả thải). Tác giả đưa ra đánh giá về quy định của pháp luật Trung quốc về ngăn ngừa ô nhiễm môi trường do tàu thuyền và thực tiễn áp dụng tại Trung Quốc.

– TSURUTA Jun – Associate Professor of International Law, “Japanese Measures against the Protection and Preservation of the Marine Environment under the UNCLOS and the IMO Treaties”. Mục đích của bài viết này là làm rõ hiện trạng và các vấn đề liên quan đến các biện pháp của Nhật Bản bảo vệ và bảo tồn môi trường biển từ góc độ luật pháp quốc tế cũng như luật pháp và quy định trong nước của Nhật Bản.

– Yen-Chiang Chang, Xiaonan Zhao, Yang Han (2022), “Responsibility under international law to prevent marine pollution from radioactive waste”. Vào ngày 13 tháng 4 năm 2021, chính phủ Nhật Bản công bố quyết định xả nước nhiễm hạt nhân từ Nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi ra biển, điều này đã vấp phải sự phản đối rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Bài viết này nhằm mục đích phân tích trách nhiệm quốc tế của Nhật Bản trong việc ngăn ngừa ô nhiễm biển do chất thải phóng xạ hạt nhân, tác hại xuyên biên giới và việc thải chất thải hạt nhân.

– Edward Kleverlaan Amanda Reichelt-Brushett (2023); Regulation, Legislation and Policy-An International Perspective; Part of the Springer Textbooks in Earth Sciences, Geography and Environment book series (STEGE). Bài viết là cái nhìn tổng quan về quy định, pháp luật, chính sách về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển. Trong bài viết, tác giả đã liệt kê những Công ước quốc tế, Chương trình hành động Toàn cầu. Qua đó thấy được việc thực thi pháp luật quốc gia gắn liền với các Công ước quốc tế là phương pháp hiệu quả để kiểm soát các hành động của con người làm tổn hại đến môi trường biển. Tuy nhiên, đây không phải là phương pháp duy nhất, vì việc tuyên truyền, giáo dục và các hoạt động tình nguyện khác cũng đóng góp vai trò thiết yếu để đạt được kết quả và mục tiêu mong muốn của các Công ước quốc tế.

Các công trình nghiên cứu nêu trên chủ yếu nghiên cứu dưới góc độ khoa học pháp lý, công tác quản lý môi trường biển, các yếu tố kỹ thuật. Bên cạnh đó là các nghiên cứu chuyên sâu đến một mảng hẹp trong pháp luật về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển như ô nhiễm môi trường biển trong hoạt động hàng hải, nhận chìm, ô nhiễm do tàu thuyền; thực tiễn việc thực thi các điều ước quốc tế liên quan đến kiểm soát ô nhiễm môi trường biển tại Việt Nam…

Trong luận văn này, học viên nghiên cứu một cách cơ bản, toàn diện và có hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về pháp luật kiểm soát ô nhiễm môi trường biển tại nước ta và tham khảo kinh nghiệm thực thi pháp luật tại ba quốc gia Hoa Kỳ, Úc và Nhật Bản từ đó đề xuất một số kiến nghị sửa đổi, bổ sung một số quy định nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam về kiểm soát ô nhiễm môi trường biển phù hợp với tình hình thực tiễn hiện nay.