[Luận văn 2021] Pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam – ThS. Nguyễn Thị Hằng
Định dạng | Link tải |
Mục lục
| MỤC LỤC | Trang |
|---|---|
| LỜI CAM ĐOAN | |
| DANH MỤC NHỮNG CHỮ VIẾT TẮT | |
| PHẦN MỞ ĐẦU | 1 |
| 1. Tính cấp thiết của đề tài | 1 |
| 2. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài | 2 |
| 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài | 4 |
| 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài | 5 |
| 5. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu | 5 |
| 6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài | 6 |
| 7. Bố cục của luận văn | 6 |
| Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG LIÊN QUAN ĐẾN DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ VÀ PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ | 7 |
| 1.1. Những vấn đề chung liên quan đến dịch vụ ngân hàng điện tử | 7 |
| 1.1.1. Những vấn đề chung liên quan đến dịch vụ ngân hàng điện tử | 7 |
| 1.1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ ngân hàng điện tử | 7 |
| 1.1.1.2. Ý nghĩa, vai trò của dịch vụ ngân hàng điện tử | 14 |
| Thứ nhất, dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép giao dịch của khách hàng với các tổ chức tín dụng diễn ra nhanh chóng và vô cùng thuận tiện | 14 |
| Thứ hai, dịch vụ ngân hàng điện tử sẽ giúp giảm thiểu chi phí giao dịch cho các bên liên quan, trong đó có chi phí hoạt động của các tổ chức tín dụng và từ đó tăng doanh thu cho tổ chức tín dụng từ khách hàng sử dụng dịch vụ | 14 |
| Thứ tư, dịch vụ ngân hàng giúp các tổ chức tín dụng nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính trong bối cảnh các nguồn lực này có xu hướng ngày càng khan hiếm | 15 |
| Thứ năm, dịch vụ ngân hàng điện tử là phương thức giao dịch có thể phục vụ khách hàng tận tình, chu đáo, hướng đến sự hài lòng cho khách hàng ở nhiều phân khúc khác nhau | 15 |
| Thứ sáu, dịch vụ ngân hàng điện tử cho phép tổ chức tín dụng cung cấp toàn bộ các dịch vụ trọn gói cho khách hàng với mức chi phí hợp lý nhất | 16 |
| 1.1.2. Các dịch vụ ngân hàng điện tử thông dụng | 16 |
| Thứ nhất, dịch vụ ngân hàng điện tử có tên gọi là “Internet Banking” | 16 |
| Thứ hai, dịch vụ ngân hàng điện tử có tên gọi là “Mobile Banking” | 17 |
| 1.1.3. Nhận diện các rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử | 19 |
| 1.1.3.1. Rủi ro pháp lý cho khách hàng | 19 |
| Thứ nhất, rủi ro về bảo mật thông tin cá nhân của khách hàng tại tổ chức tín dụng trong quá trình cung cấp các dịch vụ ngân hàng điện tử | 19 |
| Thứ hai, rủi ro pháp lý liên quan đến mật khẩu và mã PIN mà ngân hàng cung cấp cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ ngân hàng điện tử | 20 |
| Thứ ba, rủi ro pháp lý xảy ra cho khách hàng khi một số đối tượng lừa đảo sử dụng các tên miền gần giống với Website của ngân hàng hoặc có sự khác biệt không nhiều để khiến cho khách hàng nhầm lẫn và thực hiện lệnh giao dịch theo sự điều khiển của các đối tượng lừa đảo nói trên | 20 |
| Thứ tư, rủi ro pháp lý của việc các tổ chức tín dụng thường có xu hướng sử dụng tính năng “chatbox” để trả lời và trợ giúp tư vấn cho khách hàng trong quá trình cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử | 21 |
| Thứ năm, rủi ro pháp lý phát sinh đối với khách hàng trong các giao dịch trực tuyến khi gặp sự cố do nguyên nhân trục trặc kỹ thuật từ hạ tầng kỹ thuật công nghệ thông tin của ngân hàng (lỗi kết nối), dẫn đến không giao dịch trực tuyến được làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của khách hàng | 21 |
| Thứ sáu, rủi ro phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử qua phương tiện là thẻ ATM | 21 |
| 1.1.3.2. Rủi ro pháp lý cho tổ chức tín dụng | 22 |
| Thứ nhất, rủi ro liên quan đến hình thức xét duyệt điều kiện cấp tín dụng qua mạng Internet hoặc qua mạng thông tin viễn thông | 22 |
| 1.1.4. Những vấn đề pháp lý đặt ra cần giải quyết khi điều chỉnh bằng pháp luật đối với dịch vụ ngân hàng điện tử. | 24 |
| Một là, liên quan đến vấn đề xác thực khách hàng và xác thực giao dịch | 24 |
| Hai là, liên quan đến chữ ký điện tử | 25 |
| Ba là, việc áp dụng chữ ký số, chữ ký điện tử trên chứng từ điện tử là chứng từ kế toán trong hoạt động ngân hàng | 26 |
| Bốn là, thời điểm có hiệu lực của chứng từ điện tử | 26 |
| Năm là, về đăng ký, công chứng chứng thực Hợp đồng điện tử | 27 |
| Sáu là, về nghiệp vụ phát hành Giấy tờ có giá | 27 |
| Bảy là, về việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán cho người nước ngoài là người cư trú, người không cư trú và sử dụng tài khoản liên quan đến quy định ngoại hối | 27 |
| Tám là, quy định về máy giao dịch tự động | 27 |
| Chín là, Về quy định bản sao điện tử | 28 |
| Mười là, quy định về trích lập và xử lý dự phòng rủi ro hoạt động công nghệ thông tin, ngân hàng điện tử | 28 |
| Mười Một là, quy định về khai thác, sử dụng dữ liệu quốc gia cho hoạt động của các TCTD | 28 |
| 1.2. Những vấn đề chung liên quan đến pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử | 31 |
| 1.2.1. Đối tượng điều chỉnh của pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử | 31 |
| Thứ hai, quan hệ cung cấp dịch vụ tiền gửi tiết kiệm online giữa TCTD với khách hàng là người gửi tiền | 33 |
| Thứ ba, quan hệ cung cấp dịch vụ cho vay online giữa TCTD (bên cho vay) với khách hàng vay vốn | 34 |
| 1.2.2. Cấu trúc pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử | 35 |
| (i) Các quy định về chủ thể tham gia quan hệ pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử | 35 |
| (ii) Các quy định về hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử | 35 |
| (iii) Các quy định về giải quyết tranh chấp phát sinh trong quá trình cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử | 36 |
| 1.2.3. Các yếu tố tác động đến việc điều chỉnh pháp luật đối với hoạt động dịch vụ ngân hàng điện tử | 36 |
| Thứ nhất, điều kiện kinh tế - xã hội chính là yếu tố đầu tiên tác động, chi phối việc điều chỉnh pháp luật đối với dịch vụ ngân hàng điện tử | 36 |
| Thứ hai, yếu tố hội nhập quốc tế cũng tác động, chi phối đến việc điều chỉnh pháp luật đối với dịch vụ ngân hàng điện tử | 37 |
| Thứ ba, yếu tố lợi ích của các bên liên quan trọng quá trình cung cấp dịch vụ ngân hàng điện tử | 37 |
| Thứ tư, tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật cũng là một yếu tố tác động đến pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử | 38 |
| Thứ năm, cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư là yếu tố tác động trực tiếp đến pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử | 38 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 | 41 |
| Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ DỊCH VỤ NGÂN HÀNG ĐIỆN TỬ Ở VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ | 42 |
| 2.1. Thực trạng pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử ở Việt Nam | 42 |
| 2.1.1. Thực trạng quy định về chủ thể tham gia các giao dịch dịch vụ ngân hàng điện tử | 42 |
| 2.1.1.1. Quy định về điều kiện đối với chủ thể tham gia giao dịch hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử | 42 |
| 2.1.1.2. Quy định về quyền, nghĩa vụ của các chủ thể tham gia quan hệ dịch vụ ngân hàng điện tử | 45 |
| Thứ nhất, về quyền và nghĩa vụ của bên cung ứng dịch vụ ngân hàng điện tử (tổ chức tín dụng) | 45 |
| 2.1.2. Thực trạng quy định về hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử | 52 |
| 2.1.2.1. Quy định về giao kết hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử | 53 |
| 2.1.2.2. Quy định về thực hiện hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử | 57 |
| 2.1.3. Thực trạng về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử | 60 |
| 2.1.3.1. Quy định về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử bằng phương thức thương lượng giữa các bên tranh chấp | 61 |
| 2.1.3.2. Giải quyết tranh chấp hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử bằng phương thức hòa giải | 64 |
| 2.1.3.3. Quy định về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử bằng phương thức trọng tài | 65 |
| 2.1.3.4. Quy định về giải quyết tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử bằng phương thức tòa án | 67 |
| 2.2. Một số kiến nghị nhằm nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về dịch vụ ngân hàng điện tử ở Việt Nam hiện nay | 70 |
| 2.2.1. Các giải pháp về hoàn thiện pháp luật | 70 |
| Một là, bổ sung quy định về khái niệm hợp đồng dịch vụ ngân hàng điện tử trong pháp luật thực định hiện nay | 70 |
| Hai là, bổ sung quy định về bảo đảm an toàn và bị mật thông tin cá nhân, các quy định xác thực khách hàng xác thực giao dịch khi sử dụng dịch vụ của các ngân hàng điện tử | 71 |
| Ba là, sửa đổi một số nội dung về quy định chữ ký điện tử | 72 |
| Bốn là, liên quan đến thời điểm có hiệu lực của chứng từ điện tử | 73 |
| Năm là, liên quan đến việc mở và sử dụng tài khoản thanh toán cho người nước ngoài là người cư trú, người không cư trú và sử dụng tài khoản liên quan đến quy định ngoại hối | 73 |
| Sáu là, liên quan đến quy định bản sao điện tử, các nghiệp vụ cấp tín dụng nghiệp vụ giấy tờ có giá của các ngân hàng điện tử | 73 |
| Bảy là, hoàn thiện nội dung quy định về trình tự thủ tục xử lý kiểu nại, thương lượng trực tuyến, tranh chấp tại tòa án trong hợp đồng điện tử | 74 |
| Tám là, Luật Tổ chức tín dụng năm 2010 được sửa đổi bổ sung một số điều năm 2017 nhưng không quy định nhiều về lĩnh vực mà các TCTD đang triển khai phát triển mạnh là sản phẩm trực tuyến | 75 |
| 2.2.2. Các giải pháp về tổ chức thực hiện pháp luật | 76 |
| KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 | 78 |
| KẾT LUẬN CHUNG | 80 |
| DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO | 82 |
Định dạng | Link tải |
Tình hình nghiên cứu đề tài
Với ý nghĩa là vấn đề mới trong thực tiễn pháp lý ở Việt Nam, dịch vụ ngân hàng điện tử đang cho thấy là chủ đề “nóng” trong xã hội nhưng dường như lại chưa nhận được sự quan tâm nghiên cứu, đặc biệt là từ khía cạnh pháp lý của các nhà khoa học. Qua khảo sát tình hình nghiên cứu liên quan đến dịch vụ ngân hàng điện tử ở Việt Nam, có thể nhận thấy hiện rất ít công trình nghiên cứu liên quan đến pháp luật về dịch vụ TCTD trong hoạt động kinh doanh của các NHTM. Tuy vậy, ở mức độ khái quát, có thể kể đến một số công trình nghiên cứu tiêu biểu sau đây có đề cập đến chủ đề này:
– Bài viết: “Cần chấn chỉnh và xử lý các ngân hàng lách luật cho vay qua thẻ tín dụng” của tác giả Việt Nguyễn, đăng tải trên Hội Luật gia Việt Nam (2019), kỳ phát hành cuối tháng 8, tr. 43-46.
– Bài viết: “Cần thiết bổ sung những quy định cụ thể về cạnh tranh bất hợp pháp trong hoạt động ngân hàng” của tác giả Trương Quốc Trụ, đăng tải trên Tạp chí Ngân hàng, Số 5/2001.
– Bài viết: “Đảm bảo giá trị thực hiện của bảo lãnh thanh toán ngân hàng: một số vướng mắc cần giải quyết của tác giả Nguyễn Thùy Trang, đăng tải trên Tạp chí Nhà nước và Pháp luật (2014), Số 2/2014.
– Bài viết: “Để phát triển dịch vụ ngân hàng hiện đại” của tác giả Nguyễn Thanh Tâm, đăng trên Tạp chí Ngân hàng (2011), Số 17/9/2011.
– Bài viết: “Đảm bảo an toàn, bí mật thông tin khách hàng trong ngân hàng điện tử tại Việt Nam-Nhìn từ góc độ pháp lý của tác giả Nguyễn Thị Kim Thoa, đăng trên Tạp chí Ngân hàng (2020), Số 16, trang 30-33.
– Luận án Tiến sĩ với đề tài “Pháp luật thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Lê Văn Thiệp, năm 2016. Luận án đã phân tích, luận giải những vấn đề lý luận về thương mại điện tử và đánh giá được thực trạng phát triển của thị trường thương mại điện tử ở Việt Nam hiện nay trong đó các văn bản pháp luật đã khuyến khích hình thức thanh toán trực tuyến mà trong có sử dụng dịch vụ của TCTD và ngân hàng tham gia với tư cách là một khâu trong chu trình sản phẩm đi từ người bán sang người mua, là bên xác nhận cho giao dịch mua bán thành công hay thất bại. Luận án cũng chỉ được vai trò nòng cốt của TCTD là một chủ thể tham gia trong thương mại điện tử. Các quy định của pháp luật cũng điều chỉnh hoạt động của thương mại điện tử cũng điều chỉnh các quan hệ pháp luật trong hoạt động kinh doanh dịch vụ của ngân hàng điện tử.
– Luận văn thạc sỹ luật học với đề tài: “Pháp luật về dịch vụ thanh toán của các ngân hàng thương mại và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Nga (2018). Luận văn đã đề cập những vấn đề lí luận pháp luật về dịch vụ thanh toán của ngân hàng, thực trạng pháp luật về dịch vụ thanh toán của NHTM, từ đó đưa ra một số đề xuất nhằm hoàn thiện pháp luật về thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng.
– Luận văn thạc sỹ luật học với đề tài: “Mở cửa thị trường dịch vụ ngân hàng theo cam kết gia nhập WTO của Việt Nam” của tác giả Nguyễn Hồng Vân (2009). Tác giả đã đề cập đến những vấn đề cần thiết khi phải mở cửa thị trường dịch vụ ngân hàng để phù hợp với xu hướng phát triển theo thông lệ quốc tế, và phù hợp với nhu cầu của thị trường dịch vụ hàng hóa trong nước khi khắc phục một số nhược điểm khi giao dịch bằng tiền mặt. Đồng thời cũng đưa ra kiến nghị cho các ngân hàng phải thay đổi hình thức kinh doanh các sản phẩm truyền thống sang các sản phẩm dịch vụ online theo xu hướng của các nước trên thế giới để có đứng vững với sự cạnh tranh về dịch vụ sản phẩm ngay trên sân nhà.
Một cách tổng quát, các công trình nghiên cứu trên đây đã đề cập đến một số khía cạnh khác nhau về hoạt động kinh doanh dịch vụ của NHTM và đặc biệt cũng có những nghiên cứu liên quan đến các quy định của pháp luật hiện hành về hoạt động kinh doanh thương mại điện tử. Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này đa số đề cập đến các hoạt động kinh doanh thương mại điện tử ở tầm vĩ mô mà chưa đi sâu phân tích, đánh giá về hoạt động dịch vụ ngân hàng điện tử. Một số nghiên cứu tuy có đề cập đến hoạt động của NHTM nhưng chưa cụ thể và chi tiết về các sản phẩm dịch vụ mà ngân hàng đang hướng đến khi có sự phát triển bùng nổ của thương mại điện tử, và hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách đầy đủ và toàn diện về pháp luật về dịch vụ của TCTD. Chính vì vậy, có thể khẳng định đề tài nghiên cứu của luận văn này đáp ứng được yêu cầu về tính mới, tính thời sự và có ý nghĩa lý luận, thực tiễn theo quy định hiện hành đối với luận văn thạc sĩ.
Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu
Định dạng | Link tải |