[Luận văn 2023] Pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng – Thực tiễn tại tỉnh Bình Dương – ThS. Thái Đoàn Minh Nhựt

[Luận văn 2023] Pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng – Thực tiễn tại tỉnh Bình Dương – ThS. Thái Đoàn Minh Nhựt

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong những năm qua, để phục vụ công tác chuyên môn, nghiệp vụ cũng như nhu cầu nghiên cứu; một số cá nhân, tổ chức làm trong lĩnh vực lao động đã có những đề tài, luận án, luận văn,… về các vấn đề liên quan đến lĩnh vực này như:

2.1.   Đề tài khoa học

Đề tài “Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam” của Khoa Luật, Đại học Quốc Gia Hà Nội, Nhà xuất bản Lao Động – Xã Hội, Hà Nội, 2011. Theo đó, đề tài đã cung cấp những lý luận pháp luật nền tảng về thuật ngữ “lao động di trú” và các vấn đề pháp lý liên quan, một cách gọi vĩ mô hơn của cách gọi “người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài” của nước ta. Tác phẩm tập hợp các bài viết, công trình nghiên cứu của các giảng viên Khoa Luật và một số chuyên gia về vấn đề bảo vệ lao động di trú nói chung và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài nói riêng như: TS. Lê Thị Hoài Thu , “Pháp luật hiện hành về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng”; Đặng Nguyên Anh, “Xuất khẩu lao động, một số vấn đề chính sách và thực tiễn”; GS.TS Nguyễn Đăng Dung – Vũ Công Giao, “Khuôn khổ pháp lý quốc tế về bảo vệ người lao động di trú”, Vũ Công Giao – Lã Khánh Tùng “Bảo vệ người lao động di trú ở Khu vực Đông Nam Á”… Có thể thấy đề tài đã đóng góp quan trọng cho các hoạt động nghiên cứu sau này, tuy nhiên tác phẩm bao trùm quá rộng, vì vậy những vấn đề về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài vẫn còn khá khái quát và không đi sâu vào thực tiễn.

2.2.   Luận án, Luận văn

Luận án tiến sĩ Luật học của Thạc sĩ Tống Văn Bằng, “Vấn đề lao động Việt Nam làm việc có thời hạn ở nước ngoài theo hiệp định hợp tác lao động giữa Việt Nam và các nước – Lý luận và thực tiễn” vào năm 2020 tại Trường Đại học Luật Hà Nội. Theo đó, luận án cũng đóng góp rất nhiều những nghiên cứu lý luận pháp luật về lao động làm việc ở nước ngoài trong pháp luật Việt Nam và pháp luật quốc tế. Đồng thời qua bài luận án này, tác giả của bài viết đã đánh giá được thực trạng các hiệp định hợp tác lao động của Việt Nam và thực tiễn thực hiện các hiệp định này, qua đây đưa ra một số kiến nghị hoàn thiện pháp luật cũng như nâng cao hiệu quả thực thi hiệp định hợp tác lao động giữa Việt Nam với các quốc gia khác.

Luận văn Thạc sĩ Luật học (2010) “Thực trạng và giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng” của Lô Thị Phương Châm, chuyên ngành Luật Kinh Tế, Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội. Trong bài luật văn này bên cạnh việc phân tích các vấn đề pháp lý liên quan hoạt động về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, tác giả cũng đưa ra được những thực trạng về hoạt động đi làm việc tại nước ngoài của công dân Việt Nam, qua đó đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về vấn đề này để từ đó có cơ sở đưa ra những kiến nghị, giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam nói chung và pháp luật về Người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài nói riêng.

Luận văn Thạc sĩ Luật học (2014), “Bảo vệ Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng – Thực trạng và giải pháp” của Nguyễn Đặng Phước Tâm, chuyên ngành Luật Kinh Tế, Trường Đại Học Quốc Gia Hà Nội. Trong đó luận văn đã phân tích những vấn đề lý luận chung cũng như quy định pháp luật trong một số vấn đề về hoạt động bảo vệ người lao động làm việc tại nước ngoài, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật và đưa ra những kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật nhằm bảo vệ người lao động nói chung và bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài nói riêng.

Luận án “How do Vietnamese policies designed to protect the rights of migrant worker need to be changed to enhance their effectiveness?” của Nguyễn Phương Trang, Victoria University of Wellington (2015). Trong luận án này tác giả đã tập trung phân tích trách nhiệm của Việt Nam với tư cách là nước đưa người lao động trong việc bảo vệ quyền của người lao động di cư theo các công ước quốc tế đã được Liên hợp quốc và Tổ chức lao động quốc tế thông qua. Phân tích các chính sách hiện hành và đưa ra một số ý nghĩa nhằm cải thiện các chính sách và thực tiễn có liên quan ở Việt Nam nhằm bảo vệ tốt hơn quyền của người lao động di cư.

2.3.   Sách báo và các tài liệu khác

Cuốn sách chuyên khảo “Lao động di trú trong pháp luật quốc tế và Việt Nam”, Khoa Luật – Đại học Quốc gia Hà Nội (2011). Cuốn sách đã phân tích vấn đề di cư quốc tế trong pháp luật các nước và Việt Nam; những thuận lợi và những khó khăn, thách thức mà Chính phủ và người lao động di trú phải đối mặt.

Cuốn sách “Labour migration in Asia: Building effective institution” (Nhập cư ở Châu Á: Xây dựng những thiết chế hiệu quả), ILO, Ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) và tổ chức hợp tác kinh tế và Phát triển (OECD), (2016). Cuốn sách đã chỉ ra các mô hình quản lý lao động nước ngoài tại các nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Singapore.

Lê Thị Thùy Nhi (2018), “Pháp luật bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng” đăng trên Tạp chí Pháp luật và Thực tiễn số 37/2018; Lê Lâm Sơn (2021), “Bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng” đăng trên Tạp chí Khoa học Kiểm sát số 03/2021. Theo đó cả 2 tác giả đã đề cập về thực trạng quy định về bảo vệ quyền lợi của người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật.

Phạm Anh Thắng (2023), “Đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài: Những dấu ấn và vấn đề đặt ra trong tình hình mới” được đăng trên Tạp chí của Ban tuyên giáo trung ương tháng 5/2023. Bài viết đã khẳng định hoạt động tạo việc làm và đưa người lao động trong nước đi làm việc ở nước ngoài đã đạt được nhiều thành quả, tuy nhiên để phát huy kết quả này cần phải triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để nâng cao chất lượng hoạt động đưa người lao động Việt Nam sang nước ngoài làm việc, góp phần bảo vệ những đối tượng này.

Lan (2022), “Bảo đảm quyền của người lao động đi làm việc ở nước ngoài” được đăng trên Báo điện tử của Đảng Cộng sản Việt Nam tháng 01/2022, trong đó tác giả đã chỉ ra thời gian vừa qua tình hình lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài bị ảnh hưởng rất nhiều từ đại dịch Covid-19, do đó đã đưa ra một số những giải pháp cụ thể để bảo vệ nhóm những người lao động đặc biệt này.

Bài báo “A New Portrait of Indentured Labour: Vietnamese Labour Migration to Malaysia” của tác giả Lê Thu Hương đăng trên Tạp chí Khoa học xã hội Châu Á (2010) nghiên cứu về tình trạng lao động Việt Nam sang Malaysia, qua đó đưa ra những hạn chế và các kiến nghị.

Kamibayashi, C. 2013. “Suy nghĩ lại các quyền tạm thời của người lao động nước ngoài: Điều kiện sống của thực tập sinh kỹ thuật trong chương trình thực tập kỹ thuật Nhật Bản.” Viện Nghiên cứu Kinh tế – So sánh, Đại học Hosei, Tokyo. Tại công trình này tác giả đã đánh giá về thực tiễn hoạt động bảo vệ quyền của người lao động nước ngoài, qua đó chỉ ra thực tiễn những điều kiện sống của thực tập sinh trong chương trình thực tập kỹ thuật của Nhật Bản.

Tài liệu “Assessment of Labour Provisions in Trade and Investment Arrangements” của ILO năm 2016. Tài liệu đã làm rõ những vấn đề về sự phát triển của các điều khoản về lao động trong các hiệp định thương mại và đầu tư, mối liên hệ giữa lao động và thương mại và đưa ra các khuyến nghị nhằm thực thi các điều khoản lao động.

Bài viết “Labour Provisions in Trade Agreements with Developing Economies: The Case of TPPA and ASEAN Member Countries” Sanchita Basu Das, Rahul Sen, Sadhana Srivastava đăng trên tạp chí ISEAS Economic Working Paper năm 2017 đã đề cập đến tác động của toàn cầu hóa đến thị trường lao động cũng như tầm quan trọng của các điều khoản về lao động trong các hiệp định thương mại và tác động của các điều khoản về lao động đến các quốc gia đang phát triển như Brunei, Malaysia, Việt Nam. Tuy nhiên, vấn đề về quyền của người lao động trong các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới chưa được đề cập và nghiên cứu sâu trong các tài liệu này.

Nhìn chung lại, tác giả nhận thấy các công trình nghiên cứu đã phân tích quy định của pháp luật về bảo vệ người lao động Việt nam đi làm việc ở nước ngoài; Đánh giá thực trạng, gợi mở một số giải pháp và kinh nghiệm của một số nước về việc quản lý, bảo vệ người lao động khi làm việc ở nước ngoài,… mà chưa đi sâu vào phân tích pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Đồng thời, chưa có bất kỳ công trình nào cụ thể, chi tiết về áp dụng pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng qua thực tiễn địa bàn tỉnh Bình Dương. Do đó, việc tác giả thực hiện đề tài này thể hiện tính mới và không trùng lập.

Trên cơ sở đó, tác giả sẽ kế thừa các nội dung cơ cản sau đây:

Thứ nhất, kế thừa một số vấn đề lý luận pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài như khái niệm, đặc điểm, các hình thức về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.

Thứ hai, kế thừa một số quan điểm khoa học về đề xuất giải pháp kiến nghị hoàn thiện các quy định pháp luật về bảo vệ người lao động Việt Nam đi làm việc tại nước ngoài theo hợp đồng.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu