[Luận văn 2023] Hoàn thiện pháp luật về dân chủ cơ sở: Từ góc độ quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng – ThS. Đặng Ngọc Duệ

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Vì là một chủ đề lâu đời và quan trọng nên các nghiên cứu về dân chủ và pháp luật về dân chủ cơ sở không hề mới lạ trong lĩnh vực luật học, chính trị, triết học Việt Nam, các công trình nghiên cứu về chủ đề này rất đa dạng cả về nội dung và hình thức.

Trước tiên, có thể kể đến hai công trình Luận án tiến sĩ “Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam hiện nay” của tác giả Nguyễn Tiến Thành và luận văn thạc sĩ “Pháp luật về dân chủ ở cơ sở của Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân. Trong hai công trình này, các tác giả đã trình bày những vấn đề lý luận của pháp luật về dân chủ ở cơ sở của Việt Nam. Bắt đầu từ việc nghiên cứu quá trình hình thành, phát triển cho đến thực trạng của pháp luật về dân chủ ở cơ sở của Việt Nam, tác giả đã khái quát và đưa ra được một số và giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này. Hai công trình này cơ bản đã nhận diện được một số vấn đề pháp lý trong quan hệ pháp luật về dân chủ cơ sở, đưa ra được một số giải pháp hoàn thiện pháp luật. Tuy nhiên, luận văn còn hạn chế ở chỗ chưa tìm được một hệ lý thuyết rõ ràng để xây dựng pháp luật về dân chủ cơ sở nên các giải pháp đưa ra còn mang nặng tính chủ quan và kinh nghiệm cá nhân. Các giải pháp đưa ra cũng chưa có sự đối chiếu, so sánh kinh nghiệm quốc tế và đánh giá được tác động của các giải pháp đối với hệ thống pháp luật hiện hành.

Kỷ yếu hội thảo: “Một số vấn đề lý luận, thực tiễn về dân chủ trực tiếp, dân chủ cơ sở trên thế giới và ở Việt Nam: Kỷ yếu hội thảo” do các tác giả Vũ Công Giao, Nguyễn Đăng Dung, Trương Hồ Hải làm chủ biên đã trình bày một loạt vấn đề lý luận, thực tiễn và các mô hình tổ chức thực hiện dân chủ trực tiếp, dân chủ cơ sở trên thế giới và Việt Nam. Đề xuất những quan điểm, giải pháp hoàn thiện khuôn khổ pháp luật và các cơ chế bảo đảm dân chủ trực tiếp và dân chủ cơ sở ở nước ta trong thời gian tới.

Các nghiên cứu tiếp theo về chủ đề này có thể kể đến là kỷ yếu hội thảo cấp Khoa Hành chính – Hiến Pháp của Trường đại học Luật Hà Nội với chủ đề: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về thực hiện dân chủ ở cơ sở”. Công trình này tập hợp nghiên cứu của rất nhiều nhà nghiên cứu trong lĩnh vực pháp luật về dân chủ cơ sở. Nội dung của các nghiên cứu có tính bao quát từ hình thức biểu hiện, vai trò, ý nghĩa, các yếu tố bảo đảm, kinh nghiệm quốc tế, bối cảnh chính trị, kinh tế của việc thực hiện dân chủ cơ sở. Hạn chế lớn nhất của công trình này là không có tính hệ thống, nhất quán, tương đồng trong việc triển khai luận điểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Ngoài các công trình tiêu biểu trên, còn rất nhiều các bài nghiên cứu có chất lượng khác, đóng góp cho việc xây dựng Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở 2022 như:

“Phát huy vai trò của cán bộ, công chức cấp xã trong thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở” của tác giả Trần Thị Hạnh công bố tại Tạp chí Tổ chức nhà nước, Bộ Nội vụ, 2016, Số 2, tr.40 – 43;

“Quá trình hình thành và phát triển pháp luật về thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Phượng công bố tại Tạp chí Tổ chức nhà nước, Bộ Nội vụ, 2019, Số 12, tr. 54-57;

“Dân chủ trực tiếp ở xã, phường, thị trấn – Thực trạng và kiến nghị” của tác giả Nguyễn Thị Dung công bố tại tạp chí Nghề luật, Học viện Tư pháp, 2018, Số 3, tr. 59-66

“Hoàn thiện pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở” công bố tại tạp chí Nghiên cứu lập pháp Số 15, tr. 21–25.; “Thực hiện dân chủ ở cơ sở: Từ pháp lệnh đến dự thảo luật” của tác giả Nguyễn Đăng Dung;

“Hoàn thiện pháp luật về thực hành dân chủ ở cơ sở theo Hiến pháp năm 2013” của tác giả Trương Hồ Hải công bố trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp Số 2/2015, tr. 3-8:

“Một số vấn đề lý luận về dân chủ cơ sở và vai trò của dân chủ cơ sở” của tác giả Nguyễn Văn Thâm công bố tại Tạp chí Tổ chức nhà nước, 2018, Số 10, tr. 57-62;

“Vai trò của hương ước làng, xã trong tổ chức thực hiện quy chế dân chủ cơ sở” của tác giả Ngô Văn Sỹ, công bố tại Tạp chí Văn hoá Nghệ thuật Số 420 tr. 70-72;

“Thực hiện dân chủ ở cơ sở trong quá trình đô thị hóa ở Việt Nam” của tác giả Bùi Thị Phương Liên.

Các công trình này đã có những đóng góp nhất định trong việc nghiên cứu, phản biện về các nội dung của pháp luật về dân chủ cơ sở, thực hiện pháp luật về dân chủ cơ sở tại Việt Nam trong các bối cảnh, điều kiện khác nhau.

Kế thừa những công trình đi trước, đề tài này tiếp tục phát triển các vấn đề lý luận về dân chủ cơ sở tại Việt Nam dưới góc độ quản trị nhà nước và phòng, chống tham nhũng để từ đó đưa ra những giải pháp, sáng kiến hoàn thiện pháp luật mới mẻ, kế thừa các bài học trong nước và kinh nghiệm quốc tế.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu