Di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất

[Khóa luận 2021] Di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất – CN. Trần Thúy Anh

Mục lục

Tình hình nghiên cứu đề tài

Công trình nghiên cứu về di chúc nói chung ở Việt Nam tính đến thời điểm hiện nay tương đối nhiều, các công trình này được thực hiện dưới nhiều dạng như sách chuyên khảo, luận văn, giáo trình hoặc bài viết trên tạp chí. Tuy nhiên, công trình nghiên cứu về di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất lại không nhiều, mặc dù quy định điều chỉnh cho loại di chúc này đã tồn tại từ lâu. Một số công trình tiêu biểu về di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất có thể kể đến như sau:

Đỗ Văn Đại (2019), Luật Thừa kế Việt Nam – Bản án và bình luận án, Tập 1, Nxb. Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam. Đây là một công trình mang tính chuyên sâu, nghiên cứu một cách toàn diện các quy định của pháp luật Việt Nam về di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất trên cơ sở tuyển chọn, trích dẫn những bản án, quyết định có tính điển hình trong phạm vi cả nước. Tác giả đã phân tích, đánh giá, đối chiếu văn bản quy phạm pháp luật với thực tiễn xét xử. Trên cơ sở đó chỉ ra một số bất cập như quy định liên quan đến loại di chúc này còn sơ sài, khó hiểu; giữa ý tưởng bảo vệ người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất và vận dụng ý tưởng còn có nhiều khoảng cách.

Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh (2019), Giáo trình pháp luật về tài sản, quyền sở hữu tài sản và quyền thừa kế, Lê Minh Hùng (Chủ biên), Nxb. Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam. Giáo trình đã đề cập đến vấn đề phân biệt giữa người không tự viết di chúc và người không thể tự viết di chúc do không biết chữ hoặc bị hạn chế về thể chất. Qua đó, giáo trình nhấn mạnh về hình thức lập di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất là phải được lập thành văn bản, có người làm chứng và có công chứng hoặc chứng thực.

Hoàng Thị Loan (2019), “Người lập di chúc và điều kiện luật định đối với người lập di chúc”, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp, Số 17. Trong bài viết này, tác giả đã đặt ra vấn đề về mối quan hệ giữa người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi và người bị hạn chế về thể chất. Từ đó, tác giả cho rằng hai chủ thể trên có bản chất giống nhau nên đề xuất thay thế cụm từ “người bị hạn chế về thể chất” thành “người có khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi”.

Tuấn Đạo Thanh, Hoàng Văn Hữu (2018), “Bàn về vai trò của người làm chứng trong lĩnh vực công chứng”, Tạp chí Dân chủ và pháp luật, Số 12. Trong phạm vi của một bài tạp chí, tác giả đã làm nổi bật vai trò của người làm chứng trong việc trợ giúp công chứng viên nhằm đảm bảo “tính xác thực, hợp pháp” cho giao dịch. Vai trò của người làm chứng trong hoạt động công chứng không chỉ dừng lại ở việc trợ giúp cho người lập di chúc hiểu rõ nội dung văn bản công chứng hay khi người lập di chúc gặp trở ngại trong việc biểu đạt ý chí. Người làm chứng trong một số trường hợp còn có nhiệm vụ lập di chúc thành văn bản.

Phạm Văn Tuyết (2007), Thừa kế – Quy định của pháp luật và thực tiễn áp dụng, Nxb. Chính trị Quốc gia. Trong nội dung bài viết, tác giả đã khẳng định ý nghĩa của việc làm chứng di chúc và công chứng hoặc chứng thực di chúc. Cụ thể, nếu việc chứng nhận, chứng thực di chúc nhằm mục đích tạo cơ sở pháp lý để ghi nhận một sự kiện thực tế thì làm chứng trong di chúc cũng là việc nhằm góp phần nâng cao tính khách quan của di chúc. Đồng thời, tác giả cũng bày tỏ quan điểm quy định chặt chẽ hình thức và thủ tục lập di chúc để tạo ra tính xác thực cho những di chúc đã lập, bảo vệ quyền và lợi ích cho các chủ thể trong lĩnh vực thừa kế.

William Fenton Myers (1918), “The last will and testament”, Woman and the Law, Including Rights and Duties of Citizenship. Tác giả đề cập về những trường hợp người lập di chúc là người bị hạn chế về thị lực và thính lực. Tác giả thực hiện so sánh hệ thống pháp luật Châu Âu lục địa trong giai đoạn trước đây và giai đoạn hiện nay, từ đó cho thấy sự tiến bộ của pháp luật trong việc bảo đảm quyền lập di chúc của những người bị hạn chế về thị lực, thính lực.

Ngoài những công trình trên, những công trình khác có giá trị tham khảo cao có thể kể đến như: Trần Đại Dương (2014), “Bảo đảm quyền tiếp cận công lý, quyền được trợ giúp pháp lý của người khuyết tật. Sự tương tích giữa pháp luật Việt Nam với pháp luật quốc tế”, Tạp chí Luật học, Số 10; Đặng Thị Thơm, Nguyễn Đình Phong (2017), “Bàn về nội dung di chúc theo quy định của Bộ luật dân sự 2015”, Tạp chí Tòa án nhân dân, Số 3; Phan Thị Lan Hương (2020), “Đánh giá Luật Người khuyết tật – So sánh với công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật và khuyến nghị cho Việt Nam”, Tạp chí Luật học, Số 2.

Đây là những nguồn tài liệu có giá trị tham khảo, nhất là về mặt lý luận đối với việc thực hiện đề tài của tác giả. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng, từ khi di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất được pháp luật ghi nhận, chưa có một công trình khoa học nghiên cứu một cách độc lập, tập trung làm rõ các vấn đề liên quan đến loại di chúc này. Vì vậy, việc tác giả nghiên cứu đề tài “Di chúc của người không biết chữ, người bị hạn chế về thể chất” là yêu cầu cấp thiết, mang tính lý luận và giá trị thực tiễn sâu sắc.

Tải về tại đây để xem đầy đủ tài liệu